kodeks pracy, prawo pracy, kodeks pracy 2019 tekst jednolity
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 22 (1167) z dnia 16.03.2015

Wynagrodzenie zasadnicze uzupełnione ryczałtem

Klasyczną formą wypłaty wynagrodzenia za pracę jest pensja ustalona w stałej stawce miesięcznej lub godzinowej. Do tej "bazy" wynagrodzenia, jaką jest stawka zasadnicza, mogą być dołączone różne poboczne składniki płacowe. W większości mają one charakter ściśle wynagrodzeniowy (jak np. premie), czasami jednak wypłacane są w formie różnego rodzaju ryczałtów.

Ryczałt płacowy lub rekompensacyjny

Ryczałty, w zależności od swojego przeznaczenia, można podzielić na wynagrodzeniowe i rekompensacyjne. W pierwszym przypadku ryczałt pełni funkcję płacową, choć jest to wynagrodzenie jedynie przybliżone do należnego. W drugim przypadku przeznaczeniem ryczałtu jest pokrycie wydatków, jakie poniósł pracownik w związku z załatwianiem spraw służbowych.

Do ryczałtów pierwszego rodzaju można zaliczyć:

  • ryczałt za pracę nadliczbową - stosowany w odniesieniu do pracowników stale wykonujących pracę poza siedzibą zakładu; wysokość ryczałtu powinna być tak ustalona, aby odpowiadała przewidywanemu wymiarowi pracy w nadgodzinach (art. 1511 § 4 K.p.); przy ustalaniu ryczałtu należy brać pod uwagę dopuszczalny roczny limit pracy w nadgodzinach oraz tzw. łączoną normę czasu pracy; wspomniany limit wynosi 150 godzin, a tzw. norma łączona nie może przekroczyć przeciętnie 48 godzin pracy (razem z nadgodzinami) na tydzień,
     
  • ryczałt za pracę w porze nocnej - pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia (art. 1518 K.p.); w stosunku do pracowników świadczących taką pracę w sposób stały poza zakładem pracy, wspomniany dodatek można zastąpić ryczałtem; kwota ryczałtu powinna w przybliżeniu odpowiadać przewidywanemu wymiarowi pracy w nocy.

Do ryczałtów wskazanych w drugim przypadku, a więc o charakterze rekompensacyjnym, można natomiast przyjąć:

  • ryczałty z tytułu podróży służbowej - na pokrycie kosztów noclegu i poruszania się komunikacją miejscową,
     
  • ryczałt za używanie do celów służbowych samochodu niebędącego własnością pracodawcy - ustalany jako iloczyn stawki za 1 kilometr przebiegu pojazdu i miesięcznego limitu przebiegu kilometrów na jazdy lokalne.

W praktyce nie można wykluczyć wystąpienia zakładowych lub umownych ryczałtów, rekompensujących pracownikowi wydatki w sytuacjach nieprzewidzianych przez przepisy ustawowe. Odpowiednie regulacje w tym zakresie mogą przewidywać przepisy wewnątrzzakładowe lub ewentualnie umowa o pracę. Należy przy tym zasygnalizować, że w odniesieniu do ryczałtów o charakterze wynagrodzeniowym, wprowadzenie prawa do nich tylko na gruncie prawa zakładowego lub umowy o pracę wydaje się ryzykowne. Wobec tego, że ich celem jest wynagrodzenie pracownika ściśle za wykonywanie pracy (a nie za czynności pośrednio związane z pracą), podstawą prawną ich wypłaty powinny być przepisy ustawowe.

Ryczałt nie zastąpi stawki zasadniczej

Ryczałty, choć są składnikami płacowymi, nie pełnią funkcji typowo wynagrodzeniowych. Wprawdzie są one rodzajem uśrednionego ekwiwalentu za pracę w określonych okolicznościach lub ponad obowiązujące normy, jednak ich celem nie jest zapłata za całość wykonanej pracy. Dlatego stanowią uzupełnienie wynagrodzenia zasadniczego, a nie jego zamiennik. Cechą charakterystyczną ryczałtów jest bowiem ustalenie wynagrodzenia w wysokości zbliżonej do tego, które jest należne pracownikowi. Jest to więc pewnego rodzaju wynagrodzenie szacunkowe. Dlatego pracodawca, który w umowie o pracę określi pensję zasadniczą w postaci ryczałtu, musi mieć na uwadze, że taki zapis może zostać uznany za nieprawidłowy. Można przytoczyć w tym miejscu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 707/99, w którym uznano, iż "wynagrodzenie nazwane w umowie o pracę «ryczałtowym», przy jednoczesnym wskazaniu, że przysługuje w określonej kwocie za miesiąc pracy, należy traktować jako miesięczną stawkę wynagrodzenia pracownika".

Dodatkowym argumentem przemawiającym za niedopuszczalnością stosowania ryczałtu jako podstawowego sposobu wynagradzania pracownika jest to, że prawo do określonego rodzaju ryczałtu przysługuje tylko wtedy, gdy przewidują to konkretne przepisy prawa. Ponadto nie można uznać ryczałtu jako swojego rodzaju stawki zasadniczej wynagrodzenia za pracę, również z tego względu, że jest to wynagrodzenie o wartości przybliżonej.


Stosowanie ryczałtu za nadgodziny i za pracę w porze nocnej zwalnia z obowiązku ewidencjonowania godzin pracy, gdyż dokładna ewidencja czasu pracy jest wówczas niemożliwa.

Gdy ryczałt odbiega od realiów

Wynagrodzenie ryczałtowe jest ustalane szacunkowo, stąd tylko w przybliżeniu odpowiada wymiarowi planowanej pracy. W związku z tym mogą wystąpić przypadki niedoszacowania ryczałtu w porównaniu do faktycznej wysokości wynagrodzenia, jakie pracownik powinien otrzymać. Pracodawca w takim przypadku nie ma bezwzględnego obowiązku korekty czy uzupełnienia wysokości ryczałtu, co nie oznacza jednak, że pracownik może zostać pozbawiony prawa do wynagrodzenia przysługującego mu z mocy ustawy. Jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 czerwca 1971 r., sygn. akt III PZP 15/71: "ukształtowanie w umowie o pracę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe w formie ryczałtu nie pozbawia pracownika roszczeń do wynagrodzenia za zatrudnienie w godzinach nadliczbowych, nieobjęte tym ryczałtem".

Kwota ryczałtu nie musi być jednolita. Jej wysokość w poszczególnych miesiącach pracy może się różnić w zależności od obowiązującego w danym miesiącu wymiaru czasu pracy czy innych okoliczności wpływających na ilość pracy (np. natężenia pracy w danym okresie). Pracodawca ustalając ryczałt powinien uwzględniać te okoliczności. Ponadto powinien mieć na uwadze kodeksowe zasady wynagradzania za pracę, za którą przysługuje ryczałt. Jeżeli w wyniku nieuwzględnienia przewidywanej ilości pracy (np. w nadgodzinach) i wysokości przysługujących za nią ustawowych dodatków ryczałt okaże się zaniżony, pracodawca powinien go wyrównać.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502)

www.KodeksPracy.pl - Wynagrodzenia i inne świadczenia:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.RozliczenieWynagrodzenia.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

czerwiec 2019
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
15
16
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
UMOWA O PRACĘ - druk, przykład. Wypowiedzenie (rozwiązanie) umowy o pracę.

WSKAŹNIKI - Prawo pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.