kodeks pracy, prawo pracy, kodeks pracy 2017 tekst jednolity
lupa
2 października 2017 r. (poniedziałek) mija termin złożenia do US zeznań PIT-CFC oraz CIT-CFC za 2016 r.
Zamknij
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 23 (401) z dnia 1.12.2015

Ustalenie doby pracowniczej w razie wezwania pracownika do pracy w dniu wolnym

Czy wezwanie pracownika do pracy w dniu wolnym wpływa na godziny trwania doby pracowniczej? Czy to, że w kolejnej dniówce pracownik planowo rozpoczął pracę o 2 godziny wcześniej niż w dniu wezwania do pracy, skutkuje dwukrotnym podjęciem pracy w tej samej dobie? Jak prawidłowo rozliczyć nadgodziny wynikające z wezwania pracownika do pracy w dniu wolnym?

Przez dobę pracowniczą należy rozumieć 24 kolejne godziny, licząc od godziny rozpoczęcia pracy zaplanowanej w obowiązującym pracownika rozkładzie czasu pracy (art. 128 § 3 pkt 1 K.p.). W praktyce oznacza to, że punktem odniesienia dla ustalenia godzin trwania dób pracowniczych zawsze będzie rozkład pracy pracownika, a nie ewidencja czasu pracy uwzględniająca modyfikacje, do których doszło na etapie wykonania. W przypadku dni wolnych ustawodawca zdecydował się na uregulowanie godzin trwania niedziel i świąt, które rozpoczynają się o 600 w niedzielę lub święto ustawowo wolne od pracy i trwają do 600 w dniu następnym (art. 1519 § 2 K.p.).


Zwracamy uwagę!
Pracodawcom pozostawiono możliwość określenia innych godzin trwania niedziel i świąt np. w regulaminie pracy. Poza przepisem pozostają jedynie godziny trwania dób pracowniczych w ramach dni wolnych od pracy.

Wobec braku ustawowej definicji dnia wolnego od pracy praktyka wypracowała cztery niezależne koncepcje rozumienia tego terminu. Według resortu pracy dzień wolny jest ściśle powiązany z dobą pracowniczą i obejmuje 24 godziny, licząc od zakończenia poprzedniej doby pracowniczej. Z kolei w ocenie Sądu Najwyższego (por. uchwała z dnia 10 lutego 1994 r., sygn. akt I PZP 49/93, OSNC 1994/7-8/143) będą to 24 godziny liczone - od momentu zakończenia wykonywania pracy w ostatniej dobie pracowniczej. Zwolenników ma również koncepcja przewidująca, że dzień wolny to 24 godziny liczone od momentu zakończenia nieprzerwanego odpoczynku dobowego. Według niektórych ekspertów powinien to być dzień kalendarzowy.

Żadna z wyżej wskazanych koncepcji nie odwołuje się do ewentualnej godziny podjęcia pracy w ramach dnia wolnego, gdyż jako modyfikacja, do której doszło dopiero na etapie wykonania, nie ma wpływu na układ dób pracowniczych.

Wyjątek od tej zasady może wystąpić u pracodawcy, który wprowadził na łamach regulaminu pracy możliwość zmiany obowiązujących rozkładów pracy w obiektywnie uzasadnionych przypadkach, wymuszających konieczność zorganizowania zastępstwa, np. w razie nagłej choroby pracownika, porzucenia pracy i w innych przypadkach, gdy alternatywą dla zmiany rozkładu jest jedynie polecanie nadgodzin.

Ważne: Jeśli wykonywanie pracy w dniu wolnym jest efektem zmiany rozkładu, wówczas godzina rozpoczęcia pracy w tym dniu stanowi zarazem początek doby pracowniczej.

Tylko w takim przypadku wcześniejsze rozpoczęcie pracy w kolejnej dniówce spowodowałoby konieczność zaliczenia do poprzedniej doby pracowniczej godzin pracy przypadających w jej ramach. To, czy w efekcie powstaną nadgodziny zależy jedynie od tego, ile godzin pracy zaplanowano pracownikowi w ramach dnia, który uprzednio był dla niego dniem wolnym oraz ile godzin trzeba zaliczyć do tej doby pracowniczej z kolejnej dniówki.

Jeśli podjęcie pracy w dniu wolnym jest wynikiem polecenia pracodawcy, a nie uprawnionej ingerencji w obowiązujący harmonogram, zdarzenie to nie wpływa na układ dób pracowniczych. Jest to przypadek pracy w ramach dnia wolnego, a więc od jego rodzaju zależy wymagana forma rekompensaty. Jeśli jednak jest to niedziela pracownik powinien mieć w zamian "oddany" inny dzień wolny od pracy w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po tej pracy. Gdyby udzielenie dnia wolnego w takim terminie nie było możliwe, należy to uczynić do końca okresu rozliczeniowego, co dotyczy również rekompensowania dodatkowej pracy w święto. Alternatywą w razie braku możliwości oddania dnia wolnego jest wypłata normalnego wynagrodzenia i 100% dodatku za każdą godzinę takiej pracy (art. 15111 K.p.).

Dzień wolny, w którym pracownika wezwano do pracy, mógł też wynikać z planowania pracy w przeciętnie pięciodniowych tygodniach. W tej sytuacji pracodawca musi udzielić pracownikowi innego dnia wolnego od pracy w uzgodnionym z nim terminie, przypadającym przed końcem okresu rozliczeniowego.

Dodatkowa możliwość występuje w firmach stosujących równoważny czas pracy, w którym z uwagi na planowanie 12-godzinnych zmian, w celu ich zrównoważenia występują jeszcze dni harmonogramowo wolne od pracy. W takich okolicznościach nadgodziny rekompensuje się na ogólnych zasadach, tj. pierwsze 8 to przekroczenia normy średniotygodniowej, rekompensowane 100% dodatkiem z końcem okresu rozliczeniowego, a ewentualna praca powyżej 8 godzin to nadgodziny dobowe, za które w przypadku pory dziennej przysługuje 50% dodatek.

  Przykład  

W firmie obowiązuje 3-miesięczny okres rozliczeniowy przypadający na kwartały kalendarzowe. Pracownik zatrudniony w równoważnym systemie czasu pracy we wrześniu br. miał zaplanowaną pracę według harmonogramu zamieszczonego na następnej stronie.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Wt Śr Cz Pt So Nd Pn Wt Śr Cz Pt So Nd Pn Wt
W 7-19 19-7 W W 7-19 19-7 W W 7-19 19-7 W W 7-19 19-7

16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Śr Cz Pt So Nd Pn Wt Śr Cz Pt So Nd Pn Wt Śr
W W 7-19 19-7 W W 7-19 19-7 W 7-15 7-19 19-7 W W 7-19

W wyniku zmian w planie produkcyjnym pracownik przyszedł do pracy w dniu wolnym 9 września na 900 i pracował do 1700.

Podstawowe znaczenie w zakresie wpływu wykonywania pracy w dniu wolnym na dobę u pracownika ma to, czy podjęcie pracy w wolną środę 9 września wynikało ze zmiany rozkładu wprowadzonej na zasadach wynikających z regulaminu pracy (w związku z wprowadzeniem zmian w planie produkcyjnym), czy też było to zwykłe polecenie pracy w nadgodzinach. W pierwszym przypadku spowodowałoby to konieczność liczenia doby pracowniczej od 900 i tym samym doszłoby do dwukrotnego podjęcia pracy w tej samej dobie (o 900 w środę i o 700 w czwartek), co dodatkowo spowodowałoby 2 godziny przekroczenia dobowego (od 700 do 900 w czwartek). Natomiast jeśli pracodawca nie ingerował w rozkład pracy pracownika, a dzień 9 września był dla niego dniem harmonogramowo wolnym od pracy, zadania wykonywane w godzinach nadliczbowych nie mają wpływu na dobę pracowniczą, którą należy liczyć 10 września od 700. W takim przypadku wezwanie do pracy na 8 godzin w wolną środę spowodowałoby wystąpienie nadgodzin średniotygodniowych, które trzeba byłoby zrekompensować na ogólnych zasadach, tj. wypłatą normalnego wynagrodzenia i dodatku 100% lub udzieleniem pracownikowi czasu wolnego na jego wniosek, czym pracodawca zwolniłby się z konieczności wypłaty dodatków.

www.KodeksPracy.pl - Regulaminy zakładowe:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.VademecumKadrowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

wrzesień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
UMOWA O PRACĘ - druk, przykład. Wypowiedzenie (rozwiązanie) umowy o pracę.

GOFIN PODPOWIADA - Prawo pracy

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI - Prawo pracy

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60